1 marca pobiegniemy, by upamiętnić Żołnierzy Niezłomnych

Zapraszamy do udziału w II Patriotycznym Biegu im. rtm. Jana Skorba. To propozycja dla całych rodzin, miłośników ruchu i wszystkich, którym bliska jest historia. W niedzielę 1 marca 2026 r. wspólnie i aktywnie uczcijmy Narodowy Dzień Pamięci Żołnierzy Wyklętych. Wydarzenie honorowym patronatem objął burmistrz Jarosław Litwin.

Bieg odbędzie się w trzech kategoriach wiekowych, start i meta przy głównym wejściu na Wieżę Ciśnień w Parku im. Bolesława Chrobrego. Dzieci i młodzież do 10 roku życia staną na starcie o godz. 11:30 i zmierzą się z dystansem ok. 400 m. Kwadrans później do rywalizacji przystąpią dzieci i młodzież w wieku 10-16 lat i rywalizować będą na dystansie ok. 800 metrów.  Bieg główny dla dorosłych i młodzieży od 16 roku życia na dystansie ok. 1800 m rozpocznie się o godzinie 12:00.

Zgłoszenia do biegu dla dzieci i młodzieży do 16 roku życia przyjmowane będą w dniu przeprowadzania biegów od godziny 09:30 do godziny 11:00.

Zgłoszenia do biegów we wszystkich kategoriach przyjmowane będą poprzez stronę internetową elektronicznych zapisów www.dostartu.pl do dnia 26 lutego 2026 r. do godziny 23:59 lub w dniu imprezy od godziny 09:30 do godziny 11:00 w Biurze Zawodów.  Za osoby niepełnoletnie podpisuje się rodzic lub opiekun prawny.

Bieg jest wydarzeniem bez rywalizacji sportowej i nie będzie pobierana opłata startowa. Osoby powyżej 16 roku życia podpisując kartę zgłoszeniową oświadczają, że nie mają przeciwskazań lekarskich do uprawiania sportu wytrzymałościowego. Po skończonym biegu dzieci i młodzież otrzymają drobny upominek oraz słodki poczęstunek. Pierwsze sto osób w biegu głównym otrzyma pamiątkowy medal.

W pierwszej edycji biegu wzięło udział 140 biegaczy. Trasa prowadziła przez pagórkowaty teren Parku im. B. Chrobrego, a niewątpliwą atrakcją było pokonanie legendarnych schodów prowadzących do Wieży Ciśnień.

Tym samym przez bieg jako formę aktywności upamiętniony zostanie Narodowy Dzień Pamięci Żołnierzy Wyklętych, w tym rtm. Jana Skorba. Organizatorami biegu są Urząd Miejski i Centrum Sportu i Rekreacji. W obchodach  święta aktywny udział bierze rodzina i potomkowie rotmistrza Skorba. W ubiegłorocznej edycji na mecie biegu medale wręczał syn Jana Skorba oraz wnukowie, nie zabrakło osobistych wspomnień i opowieści.

Narodowy Dzień Pamięci Żołnierzy Wyklętych obchodzony jest w Polsce od 14 lat, po raz pierwszy 1 marca 2011 r. Żołnierze Wyklęci byli żołnierzami polskiego powojennego podziemia niepodległościowego i antykomunistycznego, którzy stawiali opór sowietyzacji Polski i podporządkowaniu jej ZSRR. Liczbę członków wszystkich organizacji i grup konspiracyjnych szacuje się na 120-180 tysięcy. Większość akcji oddziałów podziemia antykomunistycznego było wymierzonych w oddziały zbrojne UB, KBW czy MO. Podziemie niepodległościowe aktywnie działało też na Kresach Wschodnich, szczególnie na ziemi grodzieńskiej, nowogródzkiej i wileńskiej. Ostatnim członkiem ruchu oporu był Józef Franczak ps. „Lalek”, który zginął w obławie w Majdanie Kozic Górnych pod Piaskami (woj. lubelskie) osiemnaście lat po wojnie – 21 października 1963 roku.

Uczestników ruchu partyzanckiego określa się też jako „żołnierzy drugiej konspiracji” lub „Żołnierzy Niezłomnych”. Sformułowanie „Żołnierze Wyklęci” powstało w 1993 roku – po raz pierwszy użyto go w tytule wystawy „Żołnierze Wyklęci – antykomunistyczne podziemie zbrojne po 1944 r.”, zorganizowanej przez Ligę Republikańską na Uniwersytecie Warszawskim. Jego autorem był Leszek Żebrowski.

Jan Skorb (pseudonimy konspiracyjne Boryna, Przesieka, Puszkarow, Puszczyk), urodził się 6 grudnia 1910 r. we wsi Rynkowce (powiat Szczuczyn Nowogródzki) w rodzinie chłopskiej jako syn Marcina i Michaliny z domu Powajbo.

W latach 1927 – 1933 uczył się w Seminarium Nauczycielskim w Szczuczynie. Następnie był słuchaczem Szkoły Podchorążych Rezerwy Kawalerii w Grudziądzu (18.09.1933 – 15.07.1934). Po jej ukończeniu otrzymał przydział do 23 Pułku Ułanów a w 1936 r. został podporucznikiem rezerwy. Po odbyciu służby wojskowej do sierpnia 1939 r. pracował jako nauczyciel w szkole powszechnej, najpierw w Nowym Dworze, a potem w Dudkach w powiecie szczuczyńskim.

W kampanii wrześniowej 1939 r. dowodził plutonem ciężkich karabinów maszynowych 23 Pułku Ułanów, który wchodził w skład Wileńskiej Brygady Kawalerii i został awansowany do stopnia porucznika. W okolicach Tomaszowa Lubelskiego dostał się do niewoli radzieckiej, z której zbiegł. W konspiracji działał już od jesieni 1939 r. Dowodził trzydziestoosobowym oddziałem partyzanckim w Puszczy Grodzieńskiej i lasach szczuczyńskich, potem konspiracyjną kompanią w Obwodzie Związku Walki Zbrojnej – Armii Krajowej Szczuczyn.

Według relacji Zbigniewa Koźlińskiego w grudniu 1941 r., na polecenie kpt. Gardy „Starego”, z okolic Szczuczyna udał się z trzyosobową grupą (w tym Koźliński), którą dowodził, w rejon Katynia. Podając się za pastuchów, bądź handlarzy bydłem uzyskali od władz niemieckich delegacje na dowiezienie bydła dla żołnierzy niemieckich na froncie wschodnim. Dotarli w rejon Katynia i zebrali informacje świadczące o dokonaniu zbrodni katyńskiej przez NKWD. Po powrocie przekazał kpt. Gardzie raport z tej misji.

Od maja do czerwca 1942 r. był dowódcą rejonu o kryptonimie „Moczary” w obwodzie szczuczyńskim i oddziału partyzanckiego AK, pierwszego na terenie Okręgu AK Nowogródek. Początkowo oddział liczył 18 ludzi i prowadził działania na niewielką skalę. Wkrótce rozrósł się do 120 żołnierzy. W 1943 r. Jan Skorb przeszedł do Komendy Okręgu AK i od stycznia 1944 r. był adiutantem komendanta Okręgu Nowogródek ppłk. Janusza Prawdzic – Szlaskiego. Brał udział w akcji „Burza”. Po jej zakończeniu wrócił na teren obwodu Szczuczyn, gdzie od nowa podjął pracę konspiracyjną. Przez komendanta Okręgu ppłk. Jana Kalenkiewicza został mianowany inspektorem zgrupowania „Zachód”. Od 28 stycznia do marca lub maja 1945 r. był komendantem Okręgu AK Nowogródek. Następnie pod fałszywym nazwiskiem ewakuował się do Polski. Awansowany został do stopnia rotmistrza ze starszeństwem z dnia 1 czerwca 1945 r.

Prowadził gospodarstwo rolne w dzielnicy Torunia Stawki. W 1950 r. został aresztowany przez Urząd Bezpieczeństwa, ale został zwolniony z braku dowodów winy. Aby uniknąć dalszych represji w 1951 r. przeniósł się do Żukczyna na Ziemiach Zachodnich, gdzie pracował jako pomocnik młynarza. W 1962 r. uzyskał tytuł mistrza młynarskiego. Następnie został kierownikiem młyna w Nowej Wsi (powiat lęborski), gdzie zakupił gospodarstwo rolne dla najmłodszego syna Tomasza. Od 1956 r. brał udział w pracach środowiska byłych żołnierzy AK z Nowogródczyzny.

Jan Skorb zmarł 2 grudnia 1988 r. w Bydgoszczy. Spoczął na cmentarzu w Lęborku.

Został odznaczony m.in. Krzyżem Virtuti Militari 5 klasy, Złotym Krzyżem Zasługi z Mieczami (1944 r.) i Krzyżem Walecznych (1945 r.).

W artykule zostały wykorzystane informacje z biogramu Jana Skorba, opracowanego przez Grzegorza Mazura i zamieszczonego w Polskim Słowniku Biograficznym.