W hołdzie działaczom niepodległościowym - walczyli o przyłączenie Lęborka do odrodzonej Polski
W przeddzień głównych, lęborskich uroczystości z okazji Narodowego Święta Niepodległości, zapłonęły znicze pod tablicą upamiętniającą działalność Polskiej Rady Ludowej przy ul. Targowej 48. To miejsce, gdzie w 1919 roku, w duchu odradzającej się niepodległości, działacze spotykali się, by krzewić polskość na ziemi lęborskiej. Symboliczne światła pamięci zapalono również pod tablicą poświęconą polskiemu działaczowi niepodległościowemu, ks. Szczepanowi Graczowi na osiedlu Roszarniczym.
W uroczystościach uczestniczyli senator RP Kazimierz Kleina, burmistrz Miasta Lęborka Jarosław Litwin, zastępca burmistrza Krzysztof Król, starosta lęborski Tomasz Litwin, wicestarosta Adrian Wenta, przewodniczący Rady Miejskiej Radosław Zimnowoda i wiceprzewodnicząca Halina Łukian, radny Krzysztof Siwka, radny Rady Powiatu Lęborskiego Ryszard Wenta, delegacja 1. Lęborskiego Batalionu Zmechanizowanego im. gen. Jerzego Jastrzębskiego z kpt. Błażejem Królem, przedstawiciele organizacji społecznych, mieszkańcy.
Z kart historii
Pierwsza wojna światowa wzbudziła w Polakach nadzieje na odzyskanie niepodległości i zjednoczenie podzielonych pomiędzy zaborców ziem. We wszystkich trzech zaborach organizowały się zalążki przyszłej władzy polskiej. Jednym z nich była, powstała na terenie Wielkopolski, Górnego Śląska i Pomorza, Naczelna Rada Ludowa i Komisariat Naczelnej Rady Ludowej z oddziałem w Gdańsku, który zakresem swojej działalności objął Prusy Zachodnie oraz ziemie, na których miały się odbyć w przyszłości plebiscyty.
Te patriotyczne nastroje udzieliły się także mieszkańcom Lęborka. 1 stycznia 1919 r., m.in. z inicjatywy Szczepana Gracza, odbył się w Lęborku legalny wiec Polaków z miasta i okolic, na którym zdołano formalnie zawiązać polską Powiatową Radę Ludową. Na jej czele stanął Stefan Hazuka. Wyraziła ona zdecydowany sprzeciw wobec niemieckiej zwierzchności nad ziemią lęborską i proklamowała chęć jej przyłączenia do odrodzonej Polski. Tuż po ogłoszeniu programu członkowie rady zostali spacyfikowani i rozpędzeni przez policję. Wśród osób, które powołały do życia Polską Radę Ludową w Lęborku, byli Stefan Hazuka, Józef Kustusz, Józef Paszke, kupiec Gackowski, Bernard Werra i Jan Styp - Rekowski. Do działaczy propolskich zaliczał się także Michał Koszałka.
Już 11 stycznia 1919 roku wprowadzono przepisy pozwalające przy pacyfikacji polskich żądań używać nie tylko policji, ale też wojska. Zakazano zgromadzeń, prowadzono rewizje w mieszkaniach, aresztowano wielu obywateli polskich, w tym Szczepana Gracza, którego więziono najpierw w Lęborku, potem przeniesiono z częścią aresztowanych do więzienia w Słupsku.
Naciski Naczelnej Rady Ludowej w Gdańsku oraz interwencja dyplomatyczna Tymczasowego Rządu Polskiego sprawiły, że po prawie dwóch miesiącach aresztu i śledztwa w Słupsku wycieńczonych aresztantów wypuszczono. Ostatecznie Lębork pozostał pod niemieckim panowaniem do 1945 r.
Pamięć o bohaterach
Tablica przy ulicy Targowej została odsłonięta 9 listopada 2009 roku w 90 rocznicę proklamowania Polskiej Rady Ludowej w Lęborku.
W nawie bocznej kościoła św. Jakuba Apostoła w Lęborku znajduje się tablica pamiątkowa z wizerunkiem twarzy i krótkim życiorysem księdza, doktora weterynarii Szczepana Gracza z 24 listopada 1984 r.
W 1991 roku nazwano jego imieniem jedną z ulic w Lęborku, a rok później, w 50. rocznicę męczeńskiej śmierci, odsłonięto kamienny obelisk ku czci Szczepana Gracza.
